1. Yêu cầu về kỹ năng:

• Biết cách làm bài nghị luận về một vấn đề lý luận (quan niệm về cảm hứng và sáng tạo) qua văn bản nghị luận.

• Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có phân tích, chứng minh từ ngữ liệu.

• Hành văn trong sáng, không mắc lỗi cơ bản.

2. Yêu cầu về kiến thức:Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo các ý chính sau:

a) Mở bài (0,5 điểm)

• Giới thiệu Nguyễn Trần Bạt – một trí thức, nhà nghiên cứu văn hóa, triết học có nhiều bài viết sâu sắc về cảm hứng và sáng tạo.

• Giới thiệu đoạn trích “Cảm hứng và sáng tạo” – một bài viết tiêu biểu cho tư duy độc đáo của ông.

• Nêu vấn đề: phân tích quan niệm về mối quan hệ giữa cảm hứng và sáng tạo, đồng thời bình luận về vai trò của tự do.

b) Thân bài (3,5 điểm)

b1. Quan niệm của Nguyễn Trần Bạt về cảm hứng và vai trò của nó (1,0 điểm)

• Cảm hứng là trạng thái tinh thần, được lan truyền qua văn hóa, có sức ảnh hưởng nhanh và mạnh.

• Cảm hứng là nhân tố vô cùng quan trọng đối với sự phát triển: thiếu cảm hứng, con người lười biếng, mất khát vọng, không thể phát triển.

• Tác giả nhấn mạnh: sáng tạo phải theo đuổi “tinh thần cơ bản thuộc về con người” – đó mới là yếu tố khơi dậy sự đồng cảm và tạo ra giá trị phổ quát.

b2. Quan niệm về sự cân bằng giữa cảm hứng và trí tuệ (1,0 điểm)

• Cảm hứng có hai mặt: có thể xúc tiến phát triển nhưng cũng có thể dẫn đến phá hoại nếu không được cân bằng.

• Giải pháp: “chỉ có trí tuệ mới có thể cân bằng được cảm hứng”.

• Ý nghĩa: không triệt tiêu cảm hứng (vì sẽ mất động lực) nhưng cũng không để cảm hứng tuỳ tiện, mù quáng. Con người cần làm chủ cảm hứng bằng lý trí.

→ Đây là một quan niệm biện chứng, sâu sắc, tránh được hai cực đoan.

b3. Mở rộng: vai trò của tự do đối với sáng tạo (dựa trên phần cuối văn bản) (1,0 điểm)

• Tác giả khẳng định: “tự do là chất xúc tác cho mọi sáng tạo của con người, và con người không thể sáng tạo được nếu không có tự do”.

• Tự do tạo ra cảm hứng, nuôi dưỡng trí tưởng tượng, làm bùng nổ năng lực sáng tạo.

• Dẫn chứng: Michelangelo vẽ bức hoạ Sáng tạo thế giới – ông đã “bay trong tự do”, để trí tưởng tượng thăng hoa.

→ Đây là cơ sở để bình luận về ý kiến “Tự do là không gian của mọi sự sáng tạo”.

b4. Bình luận về ý kiến “Tự do là không gian của mọi sự sáng tạo” (0,5 điểm)

• Đồng tình: ý kiến đúng đắn, sâu sắc.

• Giải thích: tự do tư tưởng, tự do sáng tạo là điều kiện tiên quyết để con người dám nghĩ, dám làm, dám thử nghiệm cái mới. Thiếu tự do, sáng tạo bị bóp nghẹt.

• Dẫn chứng thực tế: những xã hội độc tài, kìm hãm tự do ngôn luận thường trì trệ về khoa học, nghệ thuật.

• Phản đề: tự do không phải là vô kỷ luật; tự do trong khuôn khổ pháp luật, đạo đức mới thực sự là môi trường lành mạnh cho sáng tạo.

• Bài học: cần xây dựng một môi trường dân chủ, tôn trọng tự do sáng tạo để phát triển đất nước.

c) Kết bài (0,5 điểm)

• Khẳng định Nguyễn Trần Bạt đã có những đóng góp quan trọng trong việc lý giải mối quan hệ giữa cảm hứng, trí tuệ, tự do và sáng tạo.

• Nhấn mạnh giá trị thực tiễn: để phát triển bền vững, mỗi cá nhân và mỗi quốc gia cần nuôi dưỡng cảm hứng, rèn luyện trí tuệ, và tôn trọng tự do sáng tạo.

• Liên hệ với bản thân: cần biết tạo cảm hứng trong học tập, đồng thời làm chủ nó bằng

lý trí.

ĐỀ THI THAM KHẢO THPT QUỐC GIA

ĐỀ THI THAM KHẢO THPT QUỐC GIA